Algoritmen die ons doen groeien
Hoe een platform kan helpen om met elkaar wijzer te worden.
Wat algoritmen nu met ons doen
De algoritmen van de grote sociale platforms hebben één doel: jou zo lang mogelijk op het scherm houden. Hoe langer jij scrollt, hoe meer reclame je ziet, hoe meer ze verdienen.
Het probleem is dat onze aandacht het sterkst wordt vastgehouden door wat ons raakt op een primaire manier. Verontwaardiging. Vergelijking. Angst. De bevestiging dat onze stam gelijk heeft en de andere stam ongelijk.
Wij worden er moe van. Ongeduldig. Wantrouwig. Klein.
En het is meer dan vermoeiend, het stuurt ons. Onderzoek laat zien dat verontwaardiging zich sneller verspreidt op deze platforms dan vriendelijkheid of nuance. Haat verspreidt zich met één klik.
Een ander principe: bruggen slaan
Algoritmen kunnen ook bruggen slaan.
In 2022 schreef de Amerikaanse onderzoeker Aviv Ovadya een essay over wat hij bridging-based ranking noemde.[22] Het idee: laat het algoritme zoeken naar berichten die mensen met heel verschillende achtergronden samen waardevol vinden. Berichten die iets gemeenschappelijks raken.
Het klinkt eenvoudig. In de praktijk werkt het verrassend goed.
Wat al bestaat
Polis — de ervaring van Taiwan
In Zelfbestuur zagen we al hoe in Taiwan met behulp van Polis duizenden burgers samen voorstellen hebben gemaakt voor onder andere de Uber-wetgeving. Wat Polis bijzonder maakt is hoe het werkt:
- Mensen schrijven korte stellingen over een onderwerp.
- Anderen stemmen op die stellingen met eens, oneens, of ik-pas-erop.
- Op elkaars stellingen reageren kan niet, alleen stemmen.
- Het algoritme groepeert mensen die ongeveer hetzelfde denken, en zoekt naar stellingen waar verschillende groepen het verrassend genoeg samen mee eens zijn.[23]
Audrey Tang, voormalig digitaal minister van Taiwan: "Als je de menigte een gezicht geeft en de antwoord-knop weghaalt, stoppen mensen met tijd verspillen aan verdeeldheid."[24]
Het resultaat van het Uber-debat: na drie weken bleek dat onder alle hete discussie iedereen — taxichauffeurs, Uber-fans, ambtenaren — eigenlijk hetzelfde wilde. Veiligheid. Dat werd de basis voor de nieuwe wet.[25]
Community Notes — bruggen slaan op grote schaal
In 2021 begon Twitter (nu X) met een experiment dat eerst Birdwatch heette, later Community Notes.[26] Gewone gebruikers kunnen context toevoegen aan misleidende berichten. Een notitie wordt pas zichtbaar als hij is goedgekeurd door mensen die het meestal niet met elkaar eens zijn.
Het algoritme is open source. Iedereen kan zien hoe het werkt: het zoekt naar bijdragen die mensen aan verschillende kanten van het politieke spectrum samen nuttig vinden.[27]
Inmiddels heeft Community Notes meer dan 133.000 medewerkers in meer dan 50 landen.[28] Slechts ongeveer 10% van de geschreven notities haalt de drempel om publiek getoond te worden. Een onvolmaakt systeem. Het laat zien dat het kán: een platform met miljarden gebruikers kan ook bruggen bouwen.[29]
Sinds 2024 zijn Meta (Facebook, Instagram, Threads) en TikTok met vergelijkbare experimenten begonnen.[30] We weten inmiddels dat het kan.
Gemeenschapslabels
Op dit platform gaan we een stap verder.
Wij geloven dat het algoritme door de gemeenschap zelf gevormd kan worden. Het idee zijn gemeenschapslabels: kwalitatieve markers die gebruikers aan berichten of bijdragen kunnen geven.
- Meest heldere stem: Dit verklaart het op een manier die ik nu écht begrijp.
- Meest evenwichtige beeld: Dit doet recht aan meerdere kanten.
- Meest persoonlijke ervaring: Dit is iemand die er zelf middenin zit.
- Meest opbouwend: Dit brengt het gesprek vooruit.
- Meest geworteld: Hier voel ik wijsheid in.
Mensen kunnen meerdere labels geven. Sommige labels worden vaak ingezet, andere zelden. Het algoritme leert van wat de gemeenschap waardeert.
In jouw feed kies jij wat je wilt zien. Wil je vandaag vooral meest heldere stem? Of zoek je meest persoonlijke ervaring? Of wil je gewoon zien wat de gemeenschap collectief het belangrijkst vond? Jij stuurt je eigen ervaring.
Of je wil gewoon alles kunnen vinden? Dan is er een makkelijke zoekfunctie die er alles naar boven brengt met bepaalde trefwoorden.
Volwassen gedrag, ondersteund
In de hoofdtekst spraken we over de dramadriehoek en de winnaarsdriehoek. Over hoe we kunnen verschuiven van slachtoffer naar kwetsbaar, van aanklager naar assertief, van redder naar zorgzaam.
Zulke verschuivingen vragen oefening. Een platform kan daarbij helpen.
We gebruiken ontwerpprincipes die volwassen gesprekken ondersteunen:
- Tijd om te ademen. Een korte pauze tussen typen en posten. Een vraag voor je verstuurt: "Wat is hier de intentie?"
- Geen reactie-storm. Sommige gesprekken vragen om luisteren. Niet elke bijdrage heeft een reply-knop.
- Helderheid over context. Wie schrijft dit? Wat is hun rol? Vanuit welke ervaring spreken ze?
- Zachte uitnodigingen. Als een gesprek hard wordt, een suggestie om even een wandeling te maken voordat je antwoordt.
Het zijn kleine dingen. Samen maken ze ruimte voor wat goed in ons is.
Wat dit hier betekent
Op dit platform werkt het algoritme voor ons. Het is een hulpmiddel. Een tuinier. Een instrument dat helpt om naar boven te brengen wat er al groeit.
De gemeenschap bepaalt wat zichtbaar wordt. De gemeenschap leert. De gemeenschap stuurt zichzelf bij.
Het is een experiment. Niemand heeft dit precies eerder gedaan op deze manier. We leren onderweg, samen, en passen aan waar nodig.
Dat is hoe een algoritme ons kan helpen om met elkaar wijzer te worden.
Innerlijke rust, in een platform
Eerder zeiden we: innerlijke rust wordt rust in de gemeenschap. En een gemeenschap die rustig is, helpt jou om weer thuis te komen bij jezelf.
Een platform dat in dienst staat van die uitwisseling, beweegt mee met je ritme. Het laat je rustig komen en gaan. Het is meer een prikbord dan een rivier vol notificaties.
← Vorige: zelfbestuur · Terug naar voorpagina · Verder: hoe het platform werkt →